Okey Kuralları

Masadaki tartışmaların çoğu kuralların ucundan çıkar. "1 buraya gelir mi", "sahte okey her taşın yerine geçer mi", "gösterge 13 ise okey ne" gibi sorular her masada bir kez patlar. Bu sayfada okeyin tüm kurallarını net ve eksiksiz topladık; taş sayısından geçerli perlere, taş çekmeden ceza durumlarına kadar sırayla işledik.

▶ Kuralları Bilen Masaya Otur

Bu Sayfa Hangi Kuralları Kapsar

Okey tek bir kural seti olan bir oyun değildir; yörelere, salonlara ve uygulamalara göre küçük farklar gösterir. Bu sayfa, en yaygın oynanan düz (normal) okeyin standart kurallarını temel alır ve gerektiğinde 101 gibi varyasyonlardan ayrılan noktaları belirtir. Çelişkili olduğunu bildiğimiz yerlerde uydurmak yerine "masaya göre değişir" diyerek dürüst kalmayı tercih ettik. Amaç, hangi masaya otursan kafanda net bir çerçeve olması.

Oyunun Kuruluşu

Okey standart olarak dört kişiyle oynanır. Oyuncular masanın etrafına oturur ve oyun belirli bir yönde sırayla döner. Her oyuncu kendi taşlarını ıstaka denen rafa dizer; rakipler bu taşları göremez. İki ya da üç kişiyle de oynanabilir, fakat kurallar dört oyunculu masaya göre anlatılır. Oturma düzeni ve taş dizme mantığı için ıstaka dizilimi sayfasına bakabilirsin.

Taş Sayısı ve Renkler

Oyunda toplam 106 taş bulunur. Bunun 104'ü numaralı taş, 2'si sahte okeydir. Dört renk vardır: kırmızı, sarı, mavi ve siyah. Her renkte 1'den 13'e kadar sayılar yer alır ve her sayıdan, her renkte ikişer adet taş gelir. Aşağıdaki tablo bütünün nasıl 106'ya ulaştığını gösterir.

Taş sayısının ayrıntısını kaç taş sayfasında, taşların ne anlama geldiğini taş anlamları sayfasında bulabilirsin.

Taş Dağıtımı Kuralı

Taşlar yüzü kapalı karıştırılır ve dağıtılır. Başlayan oyuncuya 15 taş, diğer üç oyuncuya 14'er taş verilir. Başlangıç oyuncusunun bir taş fazla almasının nedeni, ilk hamlede atacak taşa sahip olmasıdır. Kalan taşlar masanın ortasında yüzü aşağı yığınlar halinde durur ve oyun boyunca buradan çekilir. Klasik dizimde gösterge taşı zar yardımıyla belirlenir, çoğu Türkçe masada ise tek bir taşın açılmasıyla sadeleştirilir.

Dağıtımın ardından oyuncular taşlarını ıstakalarına yerleştirir. Bu evre sessiz ama kritiktir; ilk dizilim, o eldeki planının iskeletini kurar. Deneyimli oyuncular dağıtım biter bitmez elindeki olası serileri, grupları ve çiftleri zihninde gruplar, hangi yöne (per mi çift mi) gideceğine dair erken bir karar verir. Kalan taş yığınından çekilecek taşlar oyunun yakıtıdır; yığın tükenmeden el bitmezse, kurala göre el berabere sayılabilir ya da yeniden dağıtılır, bu da masaya göre değişir.

Gösterge ve Okey Kuralı

Dağıtımdan sonra masaya açık konan tek taşa gösterge denir. Gösterge yalnızca okeyi belirlemek için açılır, hiçbir perde kullanılmaz. Okey taşı, göstergenin bir üstü ve aynı renkteki taştır.

Gösterge kırmızı 8 ise okey kırmızı 9'dur. Burada çoğu kaynağın atladığı kural devreye girer: gösterge 13 ise dizi başa döner ve okey o rengin 1'i olur. Yani gösterge mavi 13 ise okey mavi 1'dir. Bu durumu gösterge nasıl belirlenir sayfasında daha ayrıntılı açtık.

Okey ve Sahte Okey Farkı

İki kavram sık karıştırılır, oysa rolleri farklıdır. Gerçek okey, perde eksik kalan herhangi bir taşın yerine geçen jokerdir. Sahte okey ise üzerinde sayı ve renk olmayan iki özel taştır ve yalnızca gerçek okeyi temsil eder. Yani sahte okey "istediğim taş olsun" demez, sadece okey taşının yerini tutar. Bu inceliği sahte okey sayfasında örneklerle açtık.

Geçerli Per Kuralları

Per en az üç taştan oluşan geçerli öbeğin genel adıdır. Geçerli olabilmesi için ya seri ya da grup olması gerekir. İkisinin farkını aşağıdaki tabloda karşılaştırdık. Burada altını çizmek gereken kural şudur: bir taş aynı anda yalnızca tek bir perde sayılır. Elindeki tek bir mavi 5'i hem bir seriye hem bir gruba dahil edemezsin; eli bitirirken her taşın tam olarak bir öbeğe ait olması gerekir. Bu yüzden hangi taşı hangi perde değerlendireceğine erkenden karar vermek, eli toparlamanın anahtarıdır.

Aynı renkten aynı sayı bir grupta tekrar kullanılamaz; iki kırmızı 9 aynı grupta bulunamaz. Okey taşı ve sahte okey, perdeki eksik taşın yerine geçebilir. Daha çok örnek için seri ve grup sayfasına, açma mantığı için per açma sayfasına bakabilirsin.

1 Taşının Köşe Kuralı

Seride 1 taşı dizinin köşesinde durur ve bu en çok tartışılan kuraldır. 11-12-13-1 geçerli bir seridir, çünkü 1, 13'ün ardına gelir. 1-2-3 de geçerlidir. Ama 13-1-2 geçersizdir, çünkü 1'den sonra dizi 2'ye bağlanmaz. Kısacası 1, dizinin iki ucundan birinde durur; ortada köprü göremez.

Bunu kafada netleştirmenin kolay yolu şudur: 1 sayısı hem en küçük hem de 13'ten sonraki "tur başı" gibi davranır, ama aynı anda iki rol oynayamaz. Bir seride 1'i baştan kullanırsan dizi yukarı doğru (1-2-3-4) gider; sonda kullanırsan dizi 13'te biter ve 1 kapanışı yapar. Tek bir 1 taşıyla aynı seride hem 13'e bağlanıp hem 2'ye devam etme hakkın yoktur. Bu inceliği bilmek, geçersiz bir perle bitirmeye çalışıp cezayı yemekten korur.

Taş Çekme ve Atma

Sıran geldiğinde ya yerden kapalı bir taş çekersin ya da solundaki oyuncunun attığı açık taşı alırsın. Taş aldıktan sonra elindeki bir taşı sağındaki oyuncunun görebileceği şekilde yere atarsın. Bir turda eline bir taş girer, bir taş çıkar; el sayın hep aynı kalır. Hangi taşı atacağına karar vermek oyunun en stratejik anıdır; bu konuyu hangi taşı atmalı sayfasında işledik.

Burada sık unutulan bir kural var: solundaki oyuncunun attığı taşı yalnızca o tur içinde, kendi çekme hakkını kullanmadan alabilirsin. Bir kez yerden taş çektikten sonra geri dönüp soldaki açık taşı alamazsın. Aynı şekilde attığın taşı geri isteyemezsin; yere bırakılan taş artık masaya aittir. Bu yüzden atış kararı geri alınamaz bir karardır ve aceleye getirilmemelidir.

Çift Kuralı

Perlerin yanında bir bitiş yolu daha var: çift. Çift, aynı sayı ve aynı renkten iki taştır, örneğin kırmızı 5 ile kırmızı 5. Çifte bitmek için elinde 7 çift, yani 14 taş çiftler halinde toplanmalı ve hiç seri ya da grup bulunmamalıdır. Çiftli bitiş normal bitişe göre daha değerlidir. Ayrıntısı çifte gitme sayfasında.

Çift ile perin karıştırılmaması önemli bir kuraldır. İki taş tek başına per sayılmaz; per en az üç taş ister. Bu yüzden çifte gitmeye karar verdiğin anda artık per kurmazsın, tüm elini çiftlerden örersin. Bir eli yarı per yarı çift olarak bitiremezsin. Çiftli yola girmek riskli bir karardır, çünkü aynı taştan iki tane bulmak seri tamamlamaktan daha şanslı bir iştir; karşılığında getirdiği ekstra puan da bu zorluğun ödülüdür.

Bitirme Kuralları

Elindeki taşların tamamı geçerli perlere dönüştüğünde ve elinde atılacak fazladan bir taş kaldığında eli bitirebilirsin. Son taşı yere atarsın ve el kapanır. Eli bitiren oyuncu o eli kazanır. Son taş olarak gerçek okeyi atarak bitirmeye okeyle bitirme denir ve bu kazancı artırır; okeyle bitirme sayfasında ayrıntısı var.

Bitirme anında dikkat edilmesi gereken üç şart vardır. Birincisi, tüm taşların gerçekten geçerli perlere girmiş olması; tek bir açıkta kalan taş bile bitişi engeller. İkincisi, elinde atılacak fazladan bir taşın bulunması; bitiş, bu son taşın yere atılmasıyla resmileşir. Üçüncüsü, perlerin doğrulanmaya açık olması; el bitince diziliş herkesin önünde kontrol edilir. Bu üç şarttan biri eksikse bitiş geçersiz sayılır ve oyuncu duruma göre cezayla karşılaşabilir. Bu yüzden "okey" demeden önce eline son bir kez bakmak iyi bir alışkanlıktır.

Ceza ve Puanlama Kuralları

Klasik okeyde yaygın yöntem, her oyuncunun 20 puanla başlayıp kaybettikçe puan düşürmesidir. Aşağıdaki tablo hangi bitişin ne kadar düşürdüğünü gösterir. Bazı Türkçe masalar aynı şeyi "kazanan lehine eksi puan" olarak gösterir; mantık aynıdır, yalnızca yön değişir.

Geçersiz perle bitirmeye çalışmak ya da kurallara aykırı bir hamle yapmak da oyuncunun aleyhine sonuç verir. Ceza ayrıntıları oynanan moda göre belirgin biçimde değişir; özellikle 101 okey kendi ceza tablosunu kullanır. Genel ceza mantığını ceza puanı sayfasında, hesap detaylarını puan hesaplama sayfasında bulabilirsin.

Gösterge Eşini Açma

Klasik kuralda küçük ama puan getiren bir ayrıntı vardır: gösterge eşini açmak. Eğer elinde göstergeyle birebir aynı taş (gösterge eşi) varsa, sıran geldiğinde taş çekmeden önce bunu masaya gösterip küçük bir puan kazanabilirsin. Bu hamle zorunlu değildir ve çoğu hızlı masada atlanır; ama kuralın aslında var olduğunu bilmek, "bu da neymiş" tartışmasını önler. Puan tarafının ayrıntısını puan hesaplama sayfasında ele aldık.

Sık Karışan Kavramlar

Okey masasında bazı terimler birbirine karışır. Hepsini kısaca netleştirelim:

• Gösterge: Masada açık duran taş. Sadece okeyi belirler, oyunda kullanılmaz.
• Okey: Göstergenin bir üstü, aynı renk taş. Joker görevi görür.
• Sahte okey: Sayısız, renksiz 2 taş. Yalnızca gerçek okeyi temsil eder.
• Per: En az 3 taşlık geçerli öbeğin genel adı (seri ya da grup).
• Çift: Aynı sayı ve aynı renkten 2 taş. Per değildir, ayrı bir bitiş yoludur.
• Ölü taş: Hiçbir perine yaramayan, atılması gereken taş.

Terimlerin tam listesi ve folklorik karşılıkları için okey sözlüğü sayfasına göz atabilirsin.

Bir El Baştan Sona Nasıl İşler

Kuralları tek tek bilmek iyidir, ama bir elin akışını bütün olarak görmek her şeyi yerine oturtur. Tipik bir düz okey eli şöyle ilerler. Önce taşlar karıştırılıp dağıtılır ve gösterge açılır; herkes o elin okeyini öğrenir. Sıra başlayan oyuncudan başlar: o oyuncu elindeki 15 taştan birini atarak turu başlatır. Ondan sonra herkes sırayla ya yerden kapalı taş çeker ya da solundakinin attığı açık taşı alır, sonra bir taş atar. Bu döngü, oyunculardan biri 14 taşını tamamen geçerli perlere dizip elindeki fazladan tek taşı atana kadar sürer. O an oyuncu "okey" der, el kapanır ve taşlar açılıp doğrulanır. Bu akışın görselli ve adım adım anlatımı okey nasıl oynanır sayfasında, başlangıç düzenini kurma mantığı ise başlangıç rehberi sayfasında.

El Açma ve Doğrulama

Düz okeyde el açma ayrı bir şart değildir; taşları doğrudan dizip bitirirsin. Ancak el bitince diziliş herkesin önünde doğrulanır. Bir per geçersizse (örneğin 13-1-2 gibi hatalı bir seri ya da aynı renk tekrarı olan bir grup) bitiş kabul edilmez. Bu yüzden son taşı atmadan önce tüm öbeklerin gerçekten geçerli olduğundan emin olmak gerekir. Açma ve doğrulama mantığını eli açma sayfasında, en sık yapılan diziliş yanlışlarını ise sık yapılan hatalar sayfasında topladık.

Okey Türleri ve Kural Farkları

Okey tek bir oyun değil, bir oyun ailesidir. Düz (normal) okeyde 14 taşı dizip ilk biten kazanır, el açma şartı yoktur. 101 okeyde her oyuncuya 21 taş dağıtılır, ilk açılış için elde en az 101 puanlık per gerekir ve maç çok turlu oynanır. Aşağıdaki tablo en çok oynanan iki türün temel kural farkını gösterir.

Bu yüzden bir masaya oturmadan önce hangi modun oynandığını netleştirmek, tartışmaların çoğunu baştan keser. 101'in kendine özgü açılış, dağıtım ve ceza kurallarını 101 okey sayfasında, kazandıran stratejileri ise okey taktikleri sayfasında bulabilirsin.

▶ Şimdi Okey Oyna

Sık Sorulanlar

Kurallarla ilgili en çok merak edilen soruları aşağıda yanıtladık. Daha derine inmek istersen ilgili alt sayfalara göz atabilirsin.