Okey masasında konuşulan kendine özgü bir dil vardır: per, gösterge, sahte okey, ıstaka, çanak, işleme... Bu sayfada okeyle ilgili tüm kavramları tek sözlükte topladık. İster yeni başlıyor ol, ister bir terimi tazelemek iste, aşağıdaki tanımlar masadaki dili anlamanı kolaylaştırır. Terimleri konularına göre grupladık; en sık geçenlerin özetini ise hemen aşağıdaki tabloda bulabilirsin. Tanımlar kısa, sade ve doğrulanmış tutuldu.
Hızlı Terim Tablosu
En çok karıştırılan kavramların kısa karşılığını tek bakışta görmek için bu tabloya göz atabilirsin. Aşağıdaki bölümlerde her terimi örnekleriyle açtık.
| Terim | Kısa anlamı |
|---|---|
| Taş | Üzerinde renk ve sayı olan oyun parçası |
| Istaka | Taşların dizildiği uzun stand |
| Gösterge | Açık duran, okeyi belirleyen taş |
| Okey | Göstergenin bir üstü, aynı renk; joker |
| Sahte okey | Sayısız/renksiz 2 taş; okeyi temsil eder |
| Per | En az 3 taşlık geçerli öbek (genel ad) |
| Seri | Aynı renk, ardışık sayı |
| Grup | Aynı sayı, farklı renk |
| Çift | Aynı sayı ve aynı renkten 2 taş |
| İşleme | Açık perlere taş ekleme (101'de yaygın) |
| Çanak | Bahis/ödülün biriktiği pot |
| Ölü taş | Perlere giremeyen, işe yaramaz taş |
Taş ve Donanım Terimleri
- Taş: Üzerinde renk ve sayı bulunan oyun parçası. Okey toplam 106 taşla oynanır; 104'ü numaralı, 2'si sahte okeydir.
- Renkler: Okeyde dört renk vardır: kırmızı, sarı, mavi ve siyah. Her renkte 1'den 13'e kadar sayılar, her sayıdan ikişer adet bulunur.
- Istaka (ıstaka): Oyuncunun taşlarını dizdiği, önündeki uzun stand. Rakipler buradaki taşları göremez; genelde dört adet gelir.
- Deste / yığın: Masanın ortasında yüzü aşağı duran, oyun boyunca taş çekilen kapalı taşların bütünü.
Gösterge ve Okey Terimleri
- Gösterge: Oyun başında masaya açık konan tek taş. Yalnızca okeyi belirler, hiçbir perde kullanılmaz.
- Okey (joker): Göstergenin bir üstü ve aynı renkteki taş. Perdeki eksik herhangi bir taşın yerine geçebilen en değerli taştır. Gösterge 13 ise dizi başa döner ve okey o rengin 1'i olur.
- Sahte okey: Üzerinde sayı ve renk olmayan iki özel taş. Yalnızca gerçek okeyi temsil eder; istenen herhangi bir taşın yerine geçemez.
- Gösterge eşi: Göstergeyle birebir aynı taş. Klasik kuralda çekmeden önce gösterilerek küçük bir puan kazandırabilir.
Gösterge ile okey arasındaki tüm eşleşmeleri gösterge nasıl belirlenir sayfasında, sahte okeyin inceliğini ise sahte okey sayfasında açtık.
Per, Seri ve Grup Terimleri
- Per: Kurallara uygun, en az üç taşlık geçerli öbeğin genel adı. Seri ya da grup olabilir.
- Seri: Aynı renkte ardışık sayılardan oluşan per. Örneğin mavi 4-5-6. Seride 1 taşı köşede durur: 11-12-13-1 geçerli, 13-1-2 geçersizdir.
- Grup: Farklı renklerde aynı sayıdan oluşan per. Örneğin kırmızı 7, siyah 7, mavi 7. En az 3, en fazla 4 taş olur; aynı renk tekrar edemez.
- Çift: Aynı sayı ve aynı renkten iki taş, örneğin kırmızı 5 ile kırmızı 5. Per değildir, ayrı bir bitiş yoludur.
- Ölü taş: Hiçbir pere giremeyen, elde yük olan ve atılması gereken taş.
Seri ve grubun farkını seri ve grup sayfasında, açma mantığını ise per açma sayfasında örneklerle bulabilirsin.
Hamle ve Bitirme Terimleri
- El açma: Eldeki perleri kurallara uygun biçimde masaya ilk kez koymak. 101'de açılış için en az 101 puanlık per gerekir.
- İşleme / işlemek: Açılmış perlere taş ekleme. Özellikle 101 okeyde yaygındır.
- İşlek taş: Açık bir pere eklenebilecek taş.
- Yan taş / yana atmak: Oyuncunun sırası bitince sağına attığı taş.
- Okeyle bitirme: Son taş olarak gerçek okeyi atarak eli bitirmek. Kazancı artırır.
- Çifte gitmek: Tüm eli 7 çift halinde dizip bitirmek; elinde hiç per olmamalıdır.
Okeyle bitişin ayrıntısını okeyle bitirme sayfasında, çifte gitmeyi çifte gitme sayfasında işledik.
Puan ve Ceza Terimleri
- Ceza puanı: El bittiğinde oyuncunun elinde kalan taşlardan ya da kural ihlallerinden doğan, aleyhe yazılan puan.
- Puan değeri: 101 gibi türlerde taşın üzerindeki sayı, o taşın puanıdır; açılış ve hesaplama buna göre yapılır.
- El düşürme: Klasik okeyde her oyuncunun belirli bir puanla başlayıp kaybettikçe puan düşürmesi sistemi.
Ceza mantığını ceza puanı sayfasında, hesap detaylarını puan hesaplama sayfasında bulabilirsin.
Tür ve Çanak Terimleri
- Düz (normal) okey: 14 taşı dizip ilk bitenin kazandığı format.
- 101 (yüzbir): Puanlı, çok turlu okey. 21 taş dağıtılır, açılış için en az 101 puanlık per gerekir.
- Çanak: Çanak okeyde bahis veya ödülün biriktiği pot.
- Çanak patlatmak: Okey atarak ya da çifte biterek çanaktaki ödülü kazanmak.
Türler arası farkları 101 okey sayfasında ve okey kuralları sayfasında karşılaştırdık.
Mod ve Masa Terimleri
- Online okey: İnternet üzerinden gerçek rakiplere karşı oynanan okey.
- Misafir: Üye olmadan, kayıt yapmadan masaya oturan oyuncu.
- Masa: Dört oyuncunun oturduğu oyun alanı.
- Tur: Sıranın masadaki dört oyuncuyu bir kez dolaşması.
En Çok Karıştırılan Terimler
Okey sözlüğünde birbirine en çok karışan birkaç çift terim vardır; bunları ayırmak masadaki çoğu tartışmayı baştan keser. İlki gösterge ile okeydir: gösterge masada açık duran ve yalnızca okeyi belirleyen taştır, okey ise göstergeden türeyen ve elinde joker gibi iş gören taştır. İkincisi okey ile sahte okeydir: gerçek okey istenen taşın yerine geçebilir, sahte okey ise yalnızca gerçek okeyi temsil eder. Üçüncüsü seri ile gruptur: seri aynı renkte ardışık sayıdır, grup aynı sayının farklı renkleridir. Dördüncüsü ise per ile çifttir: per en az üç taşlık geçerli öbektir, çift ise iki taştan oluşur ve per sayılmaz, ayrı bir bitiş yoludur.
Bu dört ayrımı oturttuğunda okeyin dilinin büyük bölümünü çözmüş olursun. Geri kalan terimler ise oyunun akışında doğal olarak yerine oturur. Gösterge ve okey ilişkisini gösterge nasıl belirlenir sayfasında, per açma mantığını per açma sayfasında daha ayrıntılı bulabilirsin.
Terimleri Nasıl Hatırlarsın
Bu kadar terimi tek seferde ezberlemeye çalışma. En pratik yol birkaç el oynamaktır; per, gösterge ve okey gibi çekirdek kavramlar oyunun içinde kendiliğinden yerine oturur. Önce gösterge ve okey ilişkisini, sonra seri ile grup ayrımını, en son da çift ve işleme gibi ileri kavramları sindirmek en sağlam sıralamadır. Bir terimi unuttuğunda bu sayfaya dönüp ilgili başlığa bakman yeterli. Oyunun temel akışını okey nasıl oynanır sayfasında, masaya ilk oturuş düzenini ise başlangıç rehberinde bulabilirsin.
Terimleri öğrenmenin bir başka faydası da masadaki iletişimi kolaylaştırmasıdır. "Per yaptım", "gösterge ne", "okey atarak bittim" gibi ifadeler, doğru kavramlarla konuşulduğunda yanlış anlaşılmayı önler. Özellikle farklı yörelerden oyuncuların bulunduğu masalarda ortak bir terim dili, tartışmaların çoğunu baştan keser. Bu yüzden sözlük yalnızca yeni başlayanlar için değil, kuralları bildiği halde terimleri karıştıran deneyimli oyuncular için de işe yarar bir başvuru kaynağıdır.
Sık Sorulanlar
Sözlükle ilgili en çok merak edilen soruları aşağıda yanıtladık.