Okeyi öğrenmenin ilk adımı taşları tanımaktır. Masadaki her taşın bir rengi, bir sayısı ve oyundaki bir görevi vardır; ama asıl önemli olan, her taşın elinde ne anlama geldiğidir. Bir taş senin için ya seriye bir adım, ya grupta bir köprü, ya bir çiftin yarısı, ya da işe yaramayan ölü bir parçadır. Bu sayfada okey taşları ve anlamlarını renklerden sayılara, okey taşından sahte okeye, kenardaki 1'in özel rolünden taşların perdeki işlevine kadar gerçek oyun mekaniğine dayanarak açıklıyoruz.
Bir Taş Neyden Oluşur
Her sayılı okey taşının iki özelliği vardır: rengi ve sayısı. Bu ikisi birlikte taşın kimliğini ve oyundaki anlamını belirler. Renk, taşın hangi seriye girebileceğini; sayı ise hem hangi sırada hem hangi grupta yer alacağını söyler. Aynı renk ve sayıdan ikişer adet bulunması ise taşa üçüncü bir anlam katar: o, bir çiftin de parçası olabilir. Yani tek bir taşın bile masada üç ayrı kullanım yolu vardır.
| Taşın özelliği | Ne belirler | Hangi yapıda işe yarar |
|---|---|---|
| Renk | Hangi seriye ait olduğu | Seri (aynı renk ardışık) |
| Sayı | Sıradaki yeri ve eşleri | Seri ve grup |
| Renk + sayı birebir aynısı | İkizinin varlığı | Çift |
Taş Takımı ve Sayılar
Okey, sayılı taşlarla oynanır. Her renkte 1'den 13'e kadar sayılar bulunur ve her sayıdan ikişer adet vardır. Yani bir renkte aynı sayıdan iki taş yer alır. Bu ikili yapı, hem çiftleri hem de perleri kurmanı mümkün kılar. Sayılar serilerde sıralanır, gruplarda eşleşir. Taş sayısının tam dökümünü kaç taş sayfasında bulabilirsin.
Dört Renk ve Anlamı
Okeyde dört renk vardır: kırmızı, siyah, mavi ve sarı. Renk, taşın hangi seriye ait olduğunu belirler. Seri kurarken aynı renkten ardışık sayıları yan yana getirirsin; grup kurarken ise tam tersine farklı renklerden aynı sayıyı bir araya getirirsin. Bu yüzden renk, bir taşı okurken sorman gereken ilk sorudur: "bu taş bir seride mi, yoksa bir grupta mı daha değerli?"
- Kırmızı, siyah, mavi ve sarı olmak üzere dört renk.
- Her renkte 1'den 13'e kadar sayı, her sayıdan ikişer adet.
- Seri tek renkten ardışık, grup farklı renklerden aynı sayı.
Serinin ve grubun tam tanımını seri ve grup sayfasında, per kurmanın mantığını ise per açma sayfasında derinlemesine açtık.
Sayıların Değeri Birbirinden Farklı mı
Klasik düz okeyde bir taşı bitirmek için sayısının büyük ya da küçük olması fark etmez; amaç eli dizmektir. Ancak 101 okey gibi puanlı varyantlarda taşın üzerindeki sayı doğrudan onun ceza değeridir. Orada elinde kalan 13'ler, 1'lerden çok daha ağır yük getirir. Bu yüzden "taşın anlamı" hangi modu oynadığına göre değişir.
| Taş | Düz okeyde anlamı | 101 okeyde anlamı |
|---|---|---|
| Düşük sayı (1-5) | Diğer taşlarla eşit | Elde kalırsa az ceza |
| Yüksek sayı (10-13) | Diğer taşlarla eşit | Elde kalırsa ağır ceza |
| Okey / sahte okey | Joker, çok değerli | Joker, ama yüksek ceza değeri |
Puanlı oyunda taş değerinin nasıl işlediğini 101 okey sayfasında ele aldık.
Okey Taşının Anlamı
Okey taşı, o el için joker görevi gören özel taştır ve masadaki en değerli taştır. Hangi taşın okey olacağı el başında açılan göstergeyle belirlenir: okey taşı göstergenin bir sayı fazlası ve aynı rengidir. Örneğin gösterge mavi 7 ise okey taşı mavi 8 olur. Okey taşı, perde eksik kalan herhangi bir taşın yerine geçebilir; yani elinde bir okey varsa, neredeyse her diziyi tamamlayabilirsin. Göstergenin bu rolünü göstergenin ne işe yaradığı sayfasında, okey taşının tüm işlevini ise okey taşı sayfasında bulabilirsin.
Sahte Okeyin Anlamı
Takımda iki adet sahte okey bulunur. Bunlar üzerinde okey deseni olan, sayısı ve rengi olmayan taşlardır. Sahte okey, o el hangi taş okey olduysa onun yerine geçer ve aynen okey taşı gibi joker olarak kullanılır. Burada en sık karıştırılan nokta şudur: sahte okey "istediğim taş olsun" demez; yalnızca o elin gerçek okeyini temsil eder. Yani anlamı, gerçek okeyin bir kopyası olmaktır. Bu inceliği sahte okey sayfasında örneklerle açtık.
1 Taşının Özel Anlamı
Sayılar arasında en özel olanı 1'dir, çünkü seride hem en baş hem de 13'ten sonraki köşe taşı olarak davranabilir. 11-12-13-1 geçerli bir seridir, 1-2-3 de geçerlidir, ama 13-1-2 geçersizdir; çünkü 1'den sonra dizi 2'ye bağlanmaz. Yani 1 taşının anlamı, durduğu yere göre değişen bir köşe taşı olmasıdır. Bu yüzden elinde bir 1 varsa, onu hangi ucu tamamlamak için sakladığına dikkat etmelisin.
Taşların Perdeki İşlevi
Bir taşın gerçek anlamı, eline geldiğinde ne işe yarayacağıdır. Aynı taş bir oyuncu için altın, başka bir oyuncu için ölü olabilir. İşte taşların oyundaki dört temel işlevi:
- Seri taşı: Aynı renkten komşularıyla ardışık dizi kurar.
- Grup taşı: Farklı renklerden aynı sayılarla eşleşir.
- Çift taşı: Birebir ikiziyle çift oluşturur.
- Ölü taş: Hiçbir perine yaramayan, atılması gereken taş.
Bir taşın ölü mü yoksa değerli mi olduğunu okumak, hangi taşı atacağına karar vermenin temelidir; bu konuyu hangi taşı atmalı sayfasında işledik. Tüm terimlerin karşılığı için okey sözlüğü sayfasına bakabilirsin.
Aynı Taşın İki Adet Olmasının Anlamı
Okeyde her sayı ve renkten tam iki adet bulunması rastlantı değildir; oyunun tüm dengesi bu ikili yapı üzerine kuruludur. Bu sayede bir taşın masada üç ayrı geleceği olur. Aynı taştan ikincisini bulursan çift kurarsın; komşu sayılarla birleştirirsen seri; farklı renk eşleriyle birleştirirsen grup. Yani tek bir taş, eline geldiği anda üç farklı plana kapı aralar.
Bu ikili yapının pratik bir sonucu daha vardır: bir taşın eşinin masada ya da rakibin elinde olma ihtimalini hesaplayabilirsin. Bir kırmızı 6 attıysan ve diğer kırmızı 6'nın da gittiğini gördüysen, artık o seriyi ya da grubu kuracak başka kırmızı 6 kalmadığını bilirsin. İyi oyuncu bu sayımı sürekli yapar; taşların anlamı, kaç tanesinin hâlâ oyunda olduğuyla doğrudan bağlıdır.
Bir Taşın Değeri Neye Göre Değişir
Aynı taş, oyunun farklı anlarında farklı değer taşır. Elin başında neredeyse her taş bir umut taşır, çünkü çok yöne gidebilir. El ilerledikçe taşların kaderi netleşir: kimisi seriye oturur, kimisi ölü taşa dönüşür. Bir taşın değerini belirleyen birkaç etken vardır:
- Komşularının durumu: Yanına seri kurabileceğin taşlar geldikçe değeri artar.
- Eşinin yeri: İkizi hâlâ oyundaysa çift ve grup şansı açıktır.
- Okeye yakınlığı: O elin okeyiyle kolay birleşen taşlar daha kıymetlidir.
- Oyun modu: 101'de yüksek sayılar risk, düz okeyde tüm sayılar eşit değerdedir.
Bu yüzden "bu taş iyi mi kötü mü" sorusunun tek bir cevabı yoktur; cevap, o anki masaya bağlıdır. Taşları bu gözle okumak, acemiyle deneyimli oyuncuyu ayıran şeydir.
Taş Toplam Sayısı
Okey takımı toplam 106 taştan oluşur. Bunun 104'ü dört renkte 1-13 sayılarından ikişerli takımlardır, kalan 2'si ise sahte okeydir. Bu sayı sabittir ve standart okeyde değişmez.
- 4 renk × 13 sayı × 2 adet = 104 sayılı taş.
- 2 adet sahte okey.
- Toplam 106 taş.
Sık Sorulanlar
Taşları tanıdıktan sonra perleri ve bitirişi öğrenmek çok daha kolay gelir. Aşağıda en çok merak edilen taş sorularını yanıtlıyoruz.