Okeyde eli bitirmenin tek yolu, taşları geçerli perlere dizmekten geçer. Per dediğimiz geçerli öbek iki türdür: seri ve grup. Bu ikisini karıştırmak yeni başlayanların en çok yaptığı hatadır ve geçersiz bir perle bitirmeye çalışmak ceza getirir. Bu sayfada ikisinin tam tanımını, aralarındaki farkı bir tabloda, 1 taşının kafa karıştıran köşe kuralını, sahte okeyin perdeki rolünü ve sık yapılan geçersiz dizilişleri gerçek örneklerle gösteriyoruz.
Per Nedir
Per, geçerli bir taş öbeğinin genel adıdır ve en az üç taştan oluşur. Bir per ya seri ya da grup olmak zorundadır; bu iki kalıbın dışında kalan hiçbir taş öbeği geçerli sayılmaz. Eli bitirmek demek, elindeki tüm taşların eksiksiz biçimde geçerli perlere girmesi demektir. Açıkta tek bir taş kalırsa el bitmez. Bu yüzden seri ile grubu doğru tanımak, oyunun temelidir. Perlerin masaya nasıl indirildiğini per açma sayfasında ayrı ele aldık.
Seri Nedir
Seri, aynı renkte ardışık sayılardan oluşan taş dizisidir. Taşların rengi aynı kalır, sayıları ise birbirini takip eder. En az üç taş gerekir, üst sınırı yoktur; renk uzadıkça seri büyüyebilir, örneğin sarı 1'den sarı 13'e kadar tek seri bile kurulabilir.
- Kırmızı 4, kırmızı 5, kırmızı 6 geçerli bir seridir.
- Mavi 9, mavi 10, mavi 11 geçerli bir seridir.
- Sarı 10, sarı 11, sarı 12, sarı 13 dört taşlık geçerli bir seridir.
- Renk değişirse seri bozulur; sarı 4, kırmızı 5, sarı 6 geçersizdir.
- Sayı atlanırsa seri bozulur; mavi 4, mavi 6, mavi 7 geçersizdir.
Grup Nedir
Grup, aynı sayının farklı renklerinden oluşan taş kümesidir. Sayılar aynı, renkler farklı olur. Yine en az üç taş gerekir ve renkler birbirinden farklı olmalıdır. Grupta en fazla dört taş bulunabilir, çünkü oyunda yalnızca dört renk vardır.
- Kırmızı 7, siyah 7, mavi 7 geçerli bir gruptur.
- Siyah 11, mavi 11, sarı 11, kırmızı 11 dört taşlık geçerli bir gruptur.
- Aynı renk tekrar ederse grup bozulur; kırmızı 7, kırmızı 7, mavi 7 geçersizdir.
- Beşinci bir taş eklenemez, çünkü beşinci bir renk yoktur.
Seri ile Grup Farkı
Fark tek cümleyle özetlenebilir: seride renk sabit, sayı değişir; grupta sayı sabit, renk değişir. Seri yan yana çıkan bir merdiven gibidir, grup ise aynı sayının renk koleksiyonudur. Aşağıdaki tablo iki kalıbı tüm yönleriyle yan yana koyar.
| Özellik | Seri | Grup |
|---|---|---|
| Tanım | Aynı renk, ardışık sayı | Aynı sayı, farklı renk |
| Sabit olan | Renk | Sayı |
| Değişen | Sayı | Renk |
| Örnek | Sarı 8, sarı 9, sarı 10 | Kırmızı 9, siyah 9, mavi 9 |
| En az taş | 3 | 3 |
| En fazla taş | Sınırsız (renk uzadıkça) | 4 (dört renk) |
| Aynı renk tekrarı | Doğal olarak yok | Yasak |
Her ikisi de geçerli per sayılır ve eli bitirmek için kullanılabilir. Bir el, seri ve grupların karışımından oluşur. İki kalıbın kuralını okey kuralları sayfasında daha geniş bağlamda da bulabilirsin.
1 Taşının Köşe Kuralı
Seride 1 taşı en çok tartışılan ayrıntıdır, çünkü hem dizinin başında hem de sonunda durabilir ama aynı anda iki rol oynayamaz. 11-12-13-1 geçerli bir seridir, çünkü 1, 13'ün ardına gelerek diziyi kapatır. 1-2-3 de geçerlidir, çünkü 1 burada en küçük sayı olarak başı tutar. Ancak 13-1-2 geçersizdir, çünkü 1'den sonra dizi 2'ye bağlanmaz; 1 köprü göremez. Kısacası 1, dizinin iki ucundan yalnızca birinde durur.
Bunu netleştirmenin kolay yolu şudur: tek bir 1 taşıyla aynı seride hem 13'e bağlanıp hem 2'ye devam etme hakkın yoktur. Bir seride 1'i baştan kullanırsan dizi yukarı gider (1-2-3-4), sonda kullanırsan dizi 13'te biter ve 1 kapanışı yapar. Bu inceliği bilmek, geçersiz bir perle bitirmeye çalışıp cezayı yemekten korur.
Geçerli Bir El Örneği
Geçerli bir el tamamen seri, tamamen grup ya da ikisinin karışımı olabilir. Karışık bir kurgu şöyle görünür:
- Seri: mavi 2, mavi 3, mavi 4.
- Grup: siyah 9, kırmızı 9, sarı 9.
- Seri: sarı 10, sarı 11, sarı 12, sarı 13.
- Grup: kırmızı 5, mavi 5, siyah 5.
Burada kritik kural şudur: bir taş aynı anda yalnızca tek bir perde sayılır. Elindeki tek bir sarı 9'u hem bir gruba hem bir seriye dahil edemezsin. Bu yüzden hangi taşı hangi perde değerlendireceğine erkenden karar vermek gerekir. Eli açma adımlarını ve hangi peri önce göstermenin mantıklı olduğunu eli açma sayfasında anlattık.
▶ Seri ve Grup Kur · Okey Oyna
Sahte Okey ve Okey Perde Nasıl Kullanılır
Gerçek okey taşı, bir perde eksik kalan herhangi bir taşın yerine geçen jokerdir. Sahte okey ise üzerinde sayı ve renk olmayan iki özel taştır ve oyunda gerçek okeyin yerini tutar. İkisi de bir perde boş kalan yeri doldurabilir, ama oluşan per yine geçerli seri veya grup kuralına uymak zorundadır.
- Seride boşluk doldurma: mavi 4, [okey], mavi 6 dizisinde okey, mavi 5 yerine geçer ve seri geçerli olur.
- Grupta boşluk doldurma: kırmızı 8, siyah 8, [okey] öbeğinde okey, eksik renkteki 8'in yerine geçer.
- Joker hangi taşın yerine geçtiyse, per o taş oradaymış gibi geçerli olmalıdır; kuralı esnetmez.
Sahte okey ile gerçek okey arasındaki farkın inceliğini sahte okey sayfasında örneklerle açtık.
Sık Yapılan Geçersiz Dizilişler
En sık karışıklık, grupta aynı rengi iki kez kullanmak ya da seride renk veya sayı atlamaktır. Bu hatalar geçersizdir ve hatalı açışa, dolayısıyla cezaya yol açar.
- Grupta aynı renk: kırmızı 7, kırmızı 7, mavi 7 geçersizdir.
- Seride renk karışması: sarı 4, kırmızı 5, sarı 6 geçersizdir.
- Sayı atlamalı seri: mavi 5, mavi 7, mavi 8 geçersizdir.
- 13'ten sonra köprü: 13-1-2 geçersizdir.
- İki taşlık öbek: kırmızı 9, mavi 9 per değildir, en az üç taş gerekir.
Bu tür hataların tamamını ve nasıl önleneceğini sık yapılan hatalar sayfasında topladık.
İstakada Seri ve Grubu Hızlı Görme
Seri ve grup ayrımını oturttuğunda istakanı çok daha hızlı okursun. Taşları renge göre küçükten büyüğe dizersen seriler kendiliğinden göze çarpar; aynı sayının farklı renklerini bir araya getirirsen gruplar belirginleşir. Çoğu oyuncu eli iki gözle tarar: önce uzayan ardışık dizileri (seri adayları), sonra tekrarlayan aynı sayıları (grup adayları) arar. Bu tarama alışkanlığını kurmanın yolunu istaka dizilimi sayfasında anlattık. Oyunun genel akışını yeniden görmek istersen nasıl oynanır sayfası iyi bir özet sunar.
Sık Sorulanlar
Seri ve grupla ilgili en çok merak edilenleri aşağıda topladık.